نوشته محمدرضا متانت

تبليغات انتخاباتي و يک علامت سوال بزرگ!

يکي از بخش هاي مهم هر انتخابات به موضوع تبليغات اختصاص مي يابد. در فرايند انتخابات نامزدها مجبور هستند تا براي به دست آوردن آراي مردم و جذب نظر آنها به تبليغات روي آورند که غالبا هزينه هاي هنگفتي نيز در اين ميان مصرف مي شود.در غالب نظام هاي سرمايه داري بخشي عمده از هزينه ها بر دوش کمپاني هاي بزرگ است.به عنوان مثال در فرايند انتخابات رياست جمهوري در آمريکا تمام توجهات به سمت شعارها و تبليغات نامزدها معطوف مي‌شود. اين نامزدها که درحقيقت اکنون تشکيلات حزب را با تمام امکانات مالي، تبليغاتي و رسانه‌اي پشت سر دارند، با قدرت وارد ميدان مي‌شوند و در هر گوشه از کشور به سخنراني و برگزاري ميتينگ‌هاي تبليغاتي مي‌پردازند. گاهي لازم مي‌شود نامزد حزب در يک روز در چهار نقطه اين کشور پهناور حضور يابد و به سخنراني بپردازد. رسانه‌ها و شبکه‌هاي راديو وتلويزيوني در پيروزي انتخابات نقش تعيين کننده‌اي دارند، ونامزدها مجبور هستند ازيک تيم قوي و با تجربه روابط عمومي رسانه‌اي کمک بگيرند.

باتوجه به خصوصي بودن رسانه‌هاي گروهي در ايالات متحده آمريکا و هزينه‌هاي سرسام آور تبليغات، نامزدي مي‌تواند در مبارزات انتخاباتي به پيروز دست يابد که از پشتوانه مالي تقريباً نامحدودي برخوردار باشد و حاميانش بتوانند ميليون‌ها دلار در اين راه هزينه نمايند. هزينه‌هاي انتخاباتي رياست جمهوري هر دوره به نسبت گذشته به شکل چشمگيري افزايش يافته‌است. جمهوريخواهان (حزب جمهوريخواه آمريکا) به توجه به حاميان ثروتمند خود همواره بيشتر ازدموکرات‌ها (حزب دموکرات آمريکا) در انتخابات پول خرج مي‌کنند. اهميت مسائل مالي در انتخابات طي چند دهه اخيرآنچنان افزايش يافته که همواره پس از پايان انتخابات بحث وجنجال‌هاي فراواني در خصوص تخلفات مالي از سوي رقبا عليه يکديگر مطرح مي‌شود. تاپيش از رسوايي واترگيت، نظارت چنداني بر عملکرد مالي احزاب و نحوه جذب اعانات صورت نمي‌گرفت. هر حزب بر اساس پايگاه اجتماعي خود و حاميانش به جمع آوري پول براي پرداخت هزينه‌هاي انتخاباتي مي‌پرداخت و دراين راه نيز حتي به اعمال فشار، تهديد وباج خواهي نيز متوسل مي‌شد. همچنين گروههاي ذينفوذ وثروتمندان با پرداخت مبالغ کلان به صورت اعانه به احزاب و نامزدها تلاش دارند بر روند تصميم گيري قوه مجريه و کنگره تاثير بگذارند. درمقابل، نامزدها نيز پس از پيروزي در انتخابات با استفاده از جايگاه سياسي خود از حاميانشان حمايت مي‌کنند.

اما در کشور ما هنوز قواعد و سازوکار درستي در خصوص رقابت هاي انتخاباتي مشخص نشده است و واقعا اين سئوال ها وجود دارد که هزينه هاي انتخاباتي از کجا تامين مي شود و چه کساني و با چه اهدافي از برخي از کانديدا ها حمايت مي کنند و ايا اين حمايت ها در زماني تصدي نامزد در سمت نيز تاثير بر تصميمات آن دارد؟

تحليلگران معتقدند يكي از منابعي كه هزينه هاي انتخاباتي برخي كانديداها را تامين مي كند كانون هاي قدرت و ثروت و كلان سرمايه دارها است كه معمولا داراي شم اقتصادي از نوع بده بستاني هستند.افرادي كه پول خود را بي دليل و براي رضاي خدا خرج
نمي كنند.اين افراد با شناسايي كانديدا يا كانديداهاي همسو با خود به آنان نزديك مي شوند و با تامين هزينه هاي انتخاباتي، آنان را وامدار خود مي‌كنند تا در صورت پيروزي در انتخابات هزينه هاي صرف شده با اعطاي برخي امتياز هاي اقتصادي جبران شود. متاسفانه اين سناريويي است كه توسط صاحبان ثروت طراحي
مي شود و تاسف بارتر اينكه، برخي كانديداها در اين سناريو نقش بازي مي كنند و در اين دام گرفتار مي شوند.گرفتاري به اين معنا كه نماينده اي كه بايد وامدار مردم و نماينده مطالبات آنان باشد بايد به دنبال جبران اظهار لطف برخي خواص و اعطاي رانت ها و امتياز ها به آنان باشد.قطعا اين نماينده نمي تواند به وظايف خود در مجلس به خوبي عمل نمايد.اين پديده زشت كه هيچ سنخيتي با آرمان هاي انقلاب و فلسفه نمايندگي مجلس در نظام جمهوري اسلامي ندارد بايد از سوي همگان نهي شود تا شاهد رشد اين پديده و يا خداي ناكرده عادي شدن و تبديل شدن آن به يك عرف انتخاباتي نباشيم. اما به نظر مي رسد که ايجاد سازوکاري متقن و شفاف براي تبليغات انتخاباتي مي تواند در تضمين رقابت هاي سالم انتخاباتي
تاثير گذارباشد. به راستي آيا نظام نمي تواند منابعي را براي امور تبليغاتي نامزدهايي که صلاحيت آنها تاييد شده است تامين کند؟ به هر حال فردي که به عنوان نامزد انتخاباتي از سوي نظام تائيد صلاحيت مي شود يک چهره سياسي است و نبايد وي را در ميان تطميع و تهديد هاي کانون هاي قدرت و ثروت رها کرد